حالت تهوع و استفراغ یکی از شایعترین علائم دوران بارداری است که معمولاً در هفتههای ابتدایی بارداری آغاز میشود. برخلاف نام رایج «تهوع صبحگاهی»، این حالت میتواند در هر ساعت از شبانهروز اتفاق بیفتد. برای بسیاری از زنان، علائم تا حدود هفته چهاردهم کاهش پیدا میکند، اما در برخی افراد ممکن است مدت بیشتری ادامه داشته باشد.
چرا در بارداری حالت تهوع ایجاد میشود؟
تغییرات هورمونی، بهویژه افزایش هورمونهای مرتبط با بارداری، یکی از عوامل مهم ایجاد تهوع و استفراغ است. این تغییرات همچنین میتواند حس بویایی و چشایی را حساستر کند؛ به همین دلیل بعضی بوها یا غذاهایی که پیش از بارداری مشکلی ایجاد نمیکردند، ممکن است ناگهان باعث تهوع شوند.
وعدههای غذایی کوچکتر داشته باشید
یکی از سادهترین روشها برای کاهش تهوع، جلوگیری از خالی ماندن معده است. به جای سه وعده غذایی سنگین، میتوانید پنج یا شش وعده کوچک در طول روز مصرف کنید. خوراکیهایی مانند نان تست، کراکر، برنج، موز، سیب و سایر غذاهای ساده و کمچرب ممکن است برای معده قابلتحملتر باشند. همچنین بهتر است غذاهایی را انتخاب کنید که با وجود تهوع بتوانید آنها را مصرف و حفظ کنید.
مصرف مقداری پروتئین در وعدههای غذایی نیز میتواند مفید باشد. لبنیات، ماست، مغزها و دانهها از گزینههایی هستند که میتوان آنها را متناسب با تحمل بدن در رژیم غذایی قرار داد.
صبح را با معده خالی شروع نکنید
برای بعضی زنان، خوردن چند عدد کراکر یا کمی نان خشک پیش از خارج شدن از رختخواب میتواند به کاهش تهوع صبحگاهی کمک کند. بهتر است خوراکی سادهای در کنار تخت خود قرار دهید تا بلافاصله پس از بیدار شدن مقدار کمی از آن را مصرف کنید.
آب و مایعات را جدی بگیرید
استفراغ مکرر میتواند باعث کمآبی بدن شود. بنابراین دریافت مایعات اهمیت زیادی دارد. اگر نوشیدن مقدار زیادی آب در یک نوبت باعث تشدید تهوع میشود، میتوان مایعات را در مقادیر کم و دفعات بیشتر مصرف کرد. در صورتی که فرد نتواند مایعات را در بدن خود نگه دارد، باید با پزشک یا ماما تماس بگیرد.
ویتامین B6 و داروها
اگر تغییرات غذایی و سبک زندگی کافی نباشد، پزشک ممکن است درمان دارویی را پیشنهاد کند. ویتامین B6 (پیریدوکسین) یکی از گزینههایی است که برای کاهش تهوع بارداری مورد استفاده قرار میگیرد. در صورت کافی نبودن اثر آن، پزشک ممکن است ترکیب ویتامین B6 و دوکسیلامین را توصیه کند. هرچند این داروها از گزینههای شناختهشده برای درمان تهوع بارداری هستند، مصرف هر دارو یا مکمل در دوران بارداری باید با نظر پزشک انجام شود.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
تهوع خفیف معمولاً مشکل جدی ایجاد نمیکند، اما استفراغ شدید میتواند باعث کمآبی و کاهش وزن شود. ادرار کم و تیره، ناتوانی در نگه داشتن مایعات، سرگیجه یا غش و تپش قلب از نشانههایی هستند که نیاز به ارزیابی پزشکی دارند. در موارد شدید، ممکن است فرد دچار «استفراغ شدید بارداری» یا هایپرامسیس گراویداروم شود و به درمان تخصصی یا حتی بستری شدن نیاز داشته باشد.
جمعبندی
برای کاهش تهوع بارداری، خوردن وعدههای کوچک و متعدد، پرهیز از خالی ماندن معده، انتخاب غذاهای ساده و قابلتحمل و توجه به دریافت مایعات میتواند کمککننده باشد. اگر علائم شدید هستند یا زندگی روزمره را مختل کردهاند، بهتر است درمان را به تأخیر نیندازید و با پزشک یا ماما مشورت کنید.
